قیز قلعه اثری شگفت انگیز در تاریخ کهن ساوه

ساوه- ایرنا- یکی از آثار شگفت انگیز معماری در مناطق مرتفع و سخت گذر ایران که تا حدی ناشناخته باقی مانده بنای تاریخی قیز قلعه ساوه است.

 

قیز قلعه در 25 کیلومتری جنوب غربی ساوه و در ارتفاعات رشته کوه اندیس و در مجاورت روستای قیز قلعه واقع شده است.

از تاریخ دقیق بنای قلعه اطلاع دقیقی در دست نیست، باستان شناسان آلمانی قبل از پیروزی انقلاب مدتی به انجام مطالعه و حفاری علمی در قلعه مشغول بودند و بنا به اظهارات بومیان محل، مربوط به زمان اشکانیان می باشد.



این مکان تاریخی در گذشته به منظور مقاصد نظامی و کنترل تردد قوای بیگانه در ارتفاعات احداث گردیده است.

عظمت بنا و فلسفه وجودی ساخت آن در این منطقه به حدی جالب است که می توان از آن به عنوان یکی از منابع مهم جذب گردشگری استان مرکزی اشاره کرد.

دژ دفاعی قیز قلعه ساوه بر روی صخره بلندی مشرف به دشت بنا شده است که از سه طرف شرق، غرب و جنوب به وسیله صخره های متعدد دیگری احاطه شده است.

از نمای شمالی قلعه، سه قله صخره ای بلند مشاهده می شود که قلعه در نوک قله ای که در وسط قرار گرفته ساخته شده و این قلعه از جاده ساوه به همدان و از تمامی دشت و شهر ساوه قابل دیدن است.

در دو طرف صخره قیز قلعه دو رودخانه کوچک جاری است، رودخانه ضلع شرقی دایمی و رودخانه ای که در ضلع غربی قرار دارد به صورت فصلی است.

قلعه از دو بخش اصلی دژ دفاعی و قصر تشکیل شده که در مجموع حدود سه هزار متر مربع مساحت دارد.

دروازه ورودی در ضلع شرقی صخره قرار دارد که بعد از عبور از رودخانه کوچک، بقایای دیواره دروازه که از سنگ و ساروج ساخته شده است دیده می شود.

با عبور از این دروازه حدود 100 متر دامنه شیب دار ضلع جنوب شرقی صخره را برای رسیدن به نوک قلعه که ساختمان اصلی قصر قرار دارد باید طی کرد.

تمامی دیواره صخره به صورت پرتگاه است به طوری که هیچ راه نفوذی از سه ضلع شمالی، شرقی و غربی به درون قلعه وجود ندارد.

ورود به قلعه از طریق چند راه پله سرپوشیده صورت می گرفته که با مهارت ویژه ای استتار شده است و پوشش راه پله ها با ساختن دیواری از لاشه سنگ و ساروج درست در امتداد دیواره های صخره صورت گرفته است.

پنج راه پله پشتی بنا و دو راه پله درغرب بنا که در کنار پرتگاه در ارتفاع چند متری از سطح رودخانه ساخته شده به اتاق های تعبیه شده در دل صخره منتهی می شوند.

از پله های پشت بنا برای ورود و خروج محافظان و نگهبانان استفاده می شده و از پله های غربی برای ورود و خروج مقامات به داخل قلعه و حمل آذوقه استفاده می شده است.

در مقابل راه پله های غربی و بر روی صخره مقابل راه باریکی وجود دارد که محل رفت و آمد ساکنان قلعه بوده و اتاق های قلعه تو در تو و به یکدیگر ارتباط داشته اند.

با توجه به ارتفاع دیواره و طاق های فرو ریخته احتمال می رود که بنای قصر دارای طبقه دوم و سوم هم بوده و در سمت دروازه ورودی، بنای دیگری وجود دارد که برای عبادتگاه استفاده شده است.

در اطراف کاخ اصلی حفره های متعددی برای ذخیره آب ساخته شده و لوله های سفالی شکسته ای در این مجموعه یافت شده که نشانگر استفاده از شبکه آبرسانی و فاضلاب بوده است .

بنای قیز قلعه بر دشت ساوه مسلط بوده و دارای چهار برج دیده بانی در ضلع شمالی، غربی و شرقی است که از میانه صخره تا بالای آن با سنگ و ساروج کار شده است.

بنای تاریخی قیز قلعه در سال 82 به شماره ‎ 8600در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است.

این اثر تاریخی و ملی منبع بسیار مهمی برای جذب گردشگر به شهرستان ساوه محسوب می شود و در تعطیلات نوروز می تواند مورد توجه و بازدید علاقمندان قرار گیرد.ک/4